"In 1652 zette Jan Van Riebeeck voet aan wal in Zuid-Afrika", zo beginnen heel wat historische overzichten van Zuid Afrika. Dat zet meteen de toon: de geschiedenis van Zuid-Afrika begint bij de komst van de blanken. Op die manier is er lang geschiedenis geschreven in Zuid-Afrika - ten onrechte.

Uiteraard luidde de vestiging van de Nederlanders aan de Kaap een fase in de geschiedenis van Zuid-Afrika in die op een paar eeuwen tijd grondige en dramatische veranderingen teweeg bracht, en die aan de basis ligt van de huidige multiraciale en multiculturele bevolking van het land. Maar voordien was het land ook al bewoond, en dat zelfs lang vóór er in Europa mensen - of mensachtigen - woonden. Afrika is immers "de wieg van de mensheid", en ook al wordt die wieg door de huidige wetenschap iets noordelijker, in het Oosten van Afrika gesitueerd, archeologische vondsten leren ons dat Zuid-Afrika minstens de titel van "kinderstoeltje van de mensheid" verdient.

Het land is millenea lang ononderbroken bewoond geweest. Jan Van Riebeeck arriveerde dus niet in een gebied zonder bewoning, zonder geschiedenis. Alleen is het uiteraard bijzonder moeilijk om die geschiedenis te reconstrueren: geschreven bronnen zijn er nauwelijks en archeologische vondsten blijven schaars.

We willen hier proberen om een lange en complexe geschiedenis in een notendop te vertellen. Dat is nodig om de teksten van dit dossier in hun ruime context te kunnen plaatsen - en de geschiedenis van Zuid-Afrika is niet meteen bij iedereen bekend. Wij beginnen dan ook bij het begin en wij willen verderop proberen om systematisch die geschiedenis te belichten vanuit het oogpunt van de verschillende volkeren van Zuid-Afrika - en niet enkel vanuit het oogpunt van de dominante groepen.