Aanvankelijk waren de Britten niet erg geïnteresseerd in de annexatie van de boerenrepublieken. Dat veranderde echter toen in 1867 diamant gevonden werd in Oranje-Vrijstaat. Al in 1871 gaf de regering in Londen de toestemming om de diamantvelden in naam van de Britse kroon bij de Kaapkolonie te voegen. Ondanks de schadevergoeding die de Britten betaalden, leidde dat tot protest van Oranje-Vrijstaat - maar dat protest haalde uiteindelijk niets uit, integendeel.

In 1877 werd ook de republiek Transvaal geannexeerd, zonder veel protest deze keer, want de Transvaalse staatskas was zo goed als leeg. In 1878 werd dan ongeveer het hele gebied tussen de Kaap en Natal geannexeerd. De Britse overheersing over blanken en zwarten werd daardoor een feit.

In diezelfde periode werd ook definitief afgerekend met de Zulu's. In 1873 was daar, met toestemming van de Britten, Cetshwayo tot koning gekroond. De Britten hoopten in Cetshwayo een gewillige bondgenoot te krijgen, maar daarin vergisten ze zich: de koning wilde zijn eigen interne politiek volgen en trouw blijven aan de Zulu-tradities. Na een aantal incidenten legden de Britten een reeks restricties op aan de Zulu waaraan Cetshwayo onmogelijk kon voldoen - hij weigerde dan ook om er zich aan te houden.

Daarop werd een indrukwekkende legermacht naar het land van de Zulu gestuurd. Onderweg werd die een aantal keer aangevallen, telkens met ernstige verliezen voor de Britten. Uiteindelijk werd op 4 juli 1879 de beslissende veldslag geleverd die de Zulu een definitieve slag toebracht. Deze gebeurtenis staat bekend als de Anglo-Zulu-oorlog. Cetshwayo werd verbannen naar Kaapstad en het grondgebied van de Zulu werd verdeeld in dertien stukken.