Parallel met de beperkende maatregelen voor de niet-blanke bevolking groeide ook het verzet. Op 16 december 1943 al pubiceerde het ANC de zogenaamde "African Claims" waarin gelijke politieke rechten geëist werd voor de zwarte bevolking, met daarnaast ook het recht om zich te vestigen waar men wou, bewegingsvrijheid, toegang tot openbare ambten, eigendomsrecht en gelijke kansen inzake onderwijs.

Deze African Claims waren van doorslaggevend belang voor de verdere evolutie van het ANC: pas vanaf nu evolueerde het ANC naar een echte volksbeweging. Belangrijk hierbij was de oprichting, in 1944, van een jeugdliga door een aantal jongeren die nog van zich zouden laten horen: Nelson Mandela, Oliver Tambo, Walter Sisulu en Govan Mbeki. Deze laatste was de vader van de huidige president Thabo Mbeki. Tussen haakjes: Govan Mbeki stierf in augustus 2001 op 91-jarige leeftijd in Port Elisabeth. Na de verkiezingen van 1994 speelde hij nog een politieke rol als adjunct-voorzitter van de senaat.

Het ANC wilde vooral via vreedzame acties tot een oplossing komen. Zo riep het ANC, onder de leiding van de latere nobelprijswinnaar Albert Lutuli, in 1952 op tot acties van burgerlijke ongehoorzaamheid, en dit samen met andere anti-apartheidsbewegingen. Het kwam erop neer dat men bewust de "onrechtvaardige wetten" ging overtreden. Ondanks het feit dat opgeroepen werd tot volstrekte geweldloosheid, kwam het in een aantal steden toch tot rellen. Maar de opgang van het ANC was niet meer te stuiten: in datzelfde jaar 1952 steeg het ledenaantal van 7.000 tot 100.000!