baadjie

jasje, colbert

baadjiepak

mantelpakje

baai

zn. baai; ww. baden, vrijetijdszwemmen
(vgl. 'bad)

Die Baai

bijnaam voor Port Elizabeth

baaibroek

zwembroek

baas

baas, (vero.) beleefde aanspreekvorm voor blanke
("'Goeiemôre, Baas', sê ou Gladman Nqumela vir die boerseun wat sowat sestig jaar jonger is as hy.")

baba

baby

babelas, babelaas, babalaas

kater (van drank)

baber

Afrikaanse meerval (wijdverbreide Zuid-Afrikaanse zoetwatervis Clarias gariepinus)
('baber' stamt af van het Nederlandse woord 'barbeel')

baie

(bijw.) erg, zeer; vaak; (telw.) veel
("Ek het baie geslaap" / "Ek voel baie ongelukkig" / "Baie veel mense gee nie om vir omgewingsbewaring nie.")
Opm.: veel wordt alleen gebruikt als het beheerst wordt door baie of te. Dus erg veel is in het Afrikaans 'baie veel' en niet 'baie baie', en 'te veel' is gewoon 'te veel'.

'Zo veel' is daarentegen 'so baie', tenzij je er een stellende trap (van vergelijking) mee wilt uitdrukken:
"Ek dink so baie aan ons samensyn in Clifton..."
"Daar is so baie mense op die Strydomplein vandag."
(soms hoor je hier ook so veel)

Maar:
"As 'n volk het ons net so veel reg op selfbeskikking as ander volke."
"Probeer so veel as moontlik om jou waardigheid te behou."

bakgat (gemeenz.)

erg goed ("dit gaan ~ " = Het gaat erg goed)

bakkie

pick-up truck (kleine vrachtwagen met open bak)

baklei

op de vuist gaan

baljaar

spelen, huppelen

bandopnemer

cassetterecorder

bankfooie

bankkosten

banknoot

bankbiljet

bankrot

failliet, bankroet

bankstaat

dagafschrift van de bank

battery

accu, batterij

beampte

ambtenaar

bed

bed, bedding

bedanking

dankbetuiging, ontslag

bedanking inhandig

ontslag nemen

bederf, bederwe

bederven; verwennen
(vgl. 'verpes')

bedlêend

bedlegerig

bedorwe brokkie

verwend kind

beenaf

verliefd
("Sy het beenaf op hom geraak" = Zij werd verliefd op hem)
(vgl. pootuit)

bees

koe
(vgl. 'gogga' en 'dier')

beesvleis

rundvlees

beet

bieten

beetslaai

bietensalade

beethê

beethebben, vasthebben

befoeterd

slecht gehumeurd

bekendstel, bekend stel

introduceren

bek-af, bekaf

teleurgesteld, verontwaardigd, moe

bemarking

marketing

bêre

opbergen, sparen
(vgl. 'stoor')

bêrekopie

soort afbetaling

besering

bezering, verwonding, blessure

besig

druk, bedrijwig

besigheid

zaak, handel

besigheidsman

zakenman

besigheidsure

openingstijden

beskinder

belasteren

besoedeling

verontreiniging
(vgl. 'omgewingsbesoedeling')

bestelling

afspraak

bestuur

besturen, rijden
(motor bestuur = auto rijden

bestuurder

bestuurder; manager

bestuurderslisensie

rijbewijs

beursie

portemonnaie

bewaringsbewus

milieubewust
(vgl. 'omgewingsbewaring')

bewertjie, bewertjies

trilgras: Europese grassoort met hartvormige aartjes (geslacht Briza)

bielie

super; kanjer

biesies

bies, rus (biezen van het geslacht Junca)
(uitdr. 'dat die biesies bewe'= 'als een tierelier')

'n bietjie

een beetje, eventjes
("Ek gaan so'n bietjie kook" = Ik ga even koken)
Opm.: Abusievelijk zegt - en schrijft - men vaak 'bietjie', zonder het onbepaald lidwoord.

bilharzia

ziekte door larven in rivierwater

biltong

gedroogd rund- of wildsvlees dat men in lappen of in kleine stukjes koopt en vervolgens met een biltongmesje eet (traditioneel Boere-eten!)

binnenhuisversierder

binnenhuisarchitect

bitterappel

doornachtige nachtschadestruik met blauwe bloemen, gelobde bladen en grote, kogelronde, olijfgroene, harde bessen (sodomsappel): dit is een notoir 'onkruid' (Solanum sodomaeum)

blaai om (b.o.)

zie ommezijde

blaarslaai

sla

blameer (vaak als anglicistische constructie 'iets op iemand blameer')

de schuld geven aan
("Blameer dit op Apartheid!" = Geef Apartheid maar weer de schuld!)

blaps

flater, vergissing

blatjang

zoet-zure saus met azijn,abrikozen etc., i.e. chutney

bles

kaal
(vgl. 'kaal' en 'haarloos')

bleskop

kaalhoofdig

blikemmer tussenw.

lieve hemel!, sodeju!

blikoopmaker

blikopener

bliksem

zn bliksem, deugniet, snuiter; ww iemand slaan, meppen
("Ek gaan jou bliksem as jy nie ophou nie!")
(vgl. 'blikskottel', 'foeter' en 'donner')

blikskêr

blikopener

blikskottel

deugniet

blindings

rolgordijnen; jaloezieën: 'luxaflex'

blits

weerlicht, lichtflits

blits- (woorddeel)

flits-, snel-, vlug-

blitsverkoper

bestseller

blitsvinnig

heel snel

bloeddoortapping

bloedtransfusie

bloei

bloeden
(vgl. ww. 'blom')

bloekomboom

eucalyptussoort uit Australië (>'bluegum tree', Eucalyptus globulus uit Zuid-Australië en Tasmanië)

Bloemies, Bloem (gemeenz.)

Bloemfontein

blokkiesraaisel, blokraai

kruiswoordraadsel

blokkiesvloer

parketvloer

blom zn.

bloem

blom ww.

bloeien
(vgl. 'bloei')

blombedding

bloembed, perk
(vgl. 'bed')

blomkool

bloemkool

bloot

slechts, ronduit, alleen maar
(vgl. kaal)

bo

boven

bobaas

zn de allerbeste; bijv nw top-, super-
("Op hierdie CD sal jy vanjaar se bobaas treffers vind." = Op deze CD vind je de allerbeste hits van dit jaar / "Ons verkoop net bobaas braaivleis." = Wij verkopen alleen top-barbecuevlees / "Boerbone is bobaaskragkos" = Tuinbonen zijn top-krachtvoer)

bobbejaan

baviaan

bobotie

eenpansmaal met vlees en kerrie, van Indiase oorsprong

boeglam (jou ~ skrik)

zich kapotschrikken

boekenhout

boomsoort (Faurea saligna)
(>dial. Ned voor 'beukenhout', omdat de boom op de Europese beuk lijkt)

boeke merk

schriften nakijken

boekevat

huisgodsdienstoefening

boekrak

boekenplank, -kast

boep, boepens

dikke buik

boerbone

tuinbonen

boerdery

het boeren, een agrarisch bedrijf runnen

boer(e)beskuit

harde, uitgedroogde beschuit

boerekos

traditionele plattelandse gerechten

boereplaas

boerderij

boererate

huismiddeltjes

boereverneuker (plat)

oplichter, matennaaier

boerewors

speciale verse worst, o.m. met kruidnagelen, voor de braai

boet, boetie

broer(tje), ventje, (amicaal, schertsend) vriendje

boetebessie (gemeenz.)

vrouwelijke parkeerwachter

bog

onzin

boggom / bôgom

geluid / roep v.e. baviaan

bohaai

lawaai, ophef

bokant

boven, aan de bovenkant van
(Vgl. 'anderkant', 'duskant', 'oorkant')

bokkem

op bokking gelijkende vis
("'n Lekker bossie bokkems" = Een lekker zooitje bokking)

bokkie

geitje, bokje; (gemeenz.) meisje, grietje

bokmakierie

geelgrijs zangvogeltje waarvan de roep op "bokmakierie!" lijkt: Telophorus zeylonus

boks

zn.doos; ww. boksen

Boland

deel van de Kaapprovincie (ook Westelike Provinsie genoemd)

bolla

haarknot

bollemakiesie

koprol
("Bollemakiesie slaan / maak" = een koprol maken)

bolyf

romp

bontspring

uitvluchten zoeken

bontstaan

hard werken

boom

boom; wiet
("Jy lyk sleg; het jy die naweek dalk te veel boom gerook?" = Je ziet er slecht uit; heb je dit weekend soms te veel wiet gerookt?)

boonop

bovendien

boontoe

naar boven toe

bo-op

bovenop

bo-oor

boven over heen

boord

boomgaard

boorgat

waterwel

boos

boos, euvel, verdorven
("Ek is boos vir jou" = "Ik ben boos op jou" / "Om Satan te volg is 'n bose daad" / 'Ons veg nie teen vlees en bloed nie, maar teen die Bose').
Vgl. 'kwaad', 'kwaai', 'vies'.

bootry

bootje varen

borg zn. (mv. borge); ww

zn. sponsor (mv. sponsoren); ww sponsoren
("Ons supermark borg die dorp se wedloop" = Onze supermarkt sponsort de hardloopwedstrijd van het dorp / "Ons soek borge vir die wedloop" = We zoeken sponsoren voor de wedstrijd)

borrie

koenjit / kurkuma / geelwortel

bors

borst (in alle betekenissen)
("Ons sing die volkslied uit volle bors")

borslappie

slabbetje

borsspeld

broche

bosberaad

bepaalde vorm van brainstormen

bossie

struikje, kruid, bosje, zooitje (vis)
Opm.: bossies zijn ook een bepaalde soort vegetatie, bestaande uit kleine, geharde struikjes met heel fijne takjes die in de droge, aride gebieden leven. In de Karoo, op het Hoëveld en elders vindt men bijvoorbeeld het kankerbossie, kakiebos, ag-dae-geneesbos; kleine plantjes die houtig zijn om tegen het harde klimaat bestand te zijn.

bossies ( ~ uittrek)

onkruid (wieden)

bossiestee

rooibostee

bosvark

penseelzwijn (gedrongen soort inheemse zwijnachtige; Potamochoerus porcus)
(vgl. 'vlakvark')

Bosveld

Noord-Transvaals landschap
Dit landschap wordt gekenmerkt door hoog gras met schaarse groei van bomen, waar grootwild graast. Bomen die er groeien zijn Acacia erioloba (kameeldoring), Acacia luederitzii (baster-haak-en-steek), Boscia albitrunca (witgatboom) en Terminalia sericea (vaalbos).

bot

bot (bijv. nw.)
(vgl. 'been')

bottel

fles

bottelstoor

slijterij
Opm.: i.p.v. het anglicistische bottelstoor zegt men liever drankwinkel)

botter

boter

botterblom, botterblommetjie

soort gazania (Gazania krebsiana)

botterbroodjies (skons)

scones

boud(e)

bil(len)

bougenootskap

bank voor huisleningen

bra bijw.

nogal; eigenlijk; weinig
("Die aantal reaksies is bra beperk" = Het aantal reacties is nogal beperkt)

bra zn.

beha

braaf

dapper

braai(vleis)

barbecue

braaivleisaand

barbecue-avond

brak(kie)

(bastaard)hond

brakkiesbakkie

branderplank

surfplank

branderry

surfen

bredie

stoofpot, vaak met suring (klaverzuring: Oxalis)bereid

breekgoed

servies

brein

hersenen (van mensen)
(vgl. 'harsings')

breinvliesontsteking

hersenvliesontsteking

briek

zn. rem; ww. remmen
("Briek aandraai" = Op de rem trappen, afremmen)

broei

broeien, broeden
("'n Groot storm broei by die kus" = Er dreigt een storm bij de kust / "Papegaaie broei nie maklik nie" = Papegaaien broeden niet makkelijk)

broeikas

couveuse

broeikasbaba

couveusekind

broekiekouse

panties

broerskind

neef, nichtje

bromfiets

brommer, motorfiets
(Vgl. 'brommer')

brommer

bromvlieg
(Vgl. 'bromfiets')

bromponie

scooter

brug - brûens

brug - bruggen

brug ( ~ speel)

bridge spelen, bridgen

bruismeel

zelfrijzend bakmeel

buite-

buiten- (als voorvoegsel)
Opm.: Net als in het Nederlands schrijft men in het Afrikaans het woord buiten mét n (men spreekt er deze n ook steevast uit!), en ok zonder n. Maar in woordverbindingen vervalt de n steeds. Zie hieronder, bijv., bij buitemuurs, en vergelijk het lemma buiten, buite.

buitemuurs

deeltijds (student), extraneus

buiten, buite

buiten
(Vgl. 'buite-')

buiten vir

behalve, buiten
Dit is eigenlijk een anglicisme (except for), en het wordt als volgt gebruikt: "Buite vir my, is daar niemand wat omgee vir 'n eerlike debat nie." = Buiten mij is er niemand die iets om een eerlijk debat geeft.

buitepasiënt

poliklinische patiënt

bul

stier
'Stier' wordt in het Afrikaans gebruikt om er het gelijknamige sterrenbeeld mee aan te duiden)

bulk

loeien

byderhand

bij de hand, dichtbij
("In hierdie baie onveilige stad hou ek my pistool byderhand.")

byderwets

modern, eigentijds

by die huis

bijw. thuis

bykomstighede

accessoires

byt

beet
("Byte van insekte kan gevaarlik wees" = Insectenbeten kunnen gevaarlijk zijn)