daai

(gemeenz.) die, dat
("Daai ou is darem 'n lelike ding!" = "Die gozer is toch lelijk!")
Vgl. 'daardie' en 'dié'

daardie (aanw.vnw)

die, dat
(vgl. 'daai', dié' en 'hierdie')

daar's hy, dankie

alstublieft (bij het aangeven van iets)

dadelbrood

dadelkoek

dadelik

meteen, gelijk
Opm.: In het Nederlands betekent dadelijk tegenwoordig 'straks'. Gebruik voor het Nederlandse 'dadelijk' het woord 'netnou', ''n bietjie later', en om het nog gezwinder te maken 'nou-nou'.

dagboekie

agenda

dagbreek

dageraad

dagga

hasj
Opm.: De in Zuid-Afrika groeiende lipbloemige Wildedagga (Leonotis Leonurus, ook duiwelstabak genoemd) is niet verwant aan de ons beruchte wietplanten van het geslacht Cannabis. Met zijn mooie, oranje, buisvormige, viltige lipbloemen is Leonotis leonurus een heester die eerder aan een enorme dovenetel of salie doet denken. Hij wordt gebruikt als traditioneel medicijn tegen koorts, hoofdpijn, hoesten en dysenterie.

dagha

specie, aangemaakte cement

dagsê

goedendag

dagsorgsentrum

crèche

dalk

misschien
Opm.: 'dalk' verschilt soms in betekenis van 'miskien' omdat het vaak bij verzoeken gebruikt wordt. 'Dalk' komt voort uit het Nederlandse woord 'dadelijk'
(vgl. 'dadelik')

dam

stuwmeer, meer

damwal

dam

dan en wan, af en toe

af en toe
(Zie verder bij 'elke dan en wan')

dankie

dank U, dank je wel

deftig

netjes
("Julle Hollanders praat altyd so deftig!" / "Vanaand is ons almal deftig geklee in 'n donker pak met 'n wit hemp en 'n wit das")

deken

sprei
(Vgl. 'kombers' en 'duvet').

delg

aflossen (van schuld of zonde)
("Hoe kan ek my skuld delg as ek werkloos is?")
Vgl. 'skuld' en 'opdok'.

derduisende

vele duizenden

derduiwel

plaaggeest, duivel

derms

darmen

deur

deur zn; door voorz.

deurmekaar

door elkaar, in de war, verward, ver heen (bijv. van drank)
("Ek raak heeltemal deurmekaar as jy aanhou Afrikaans met Hollands meng" = "Ik raak helemaal in de war als jij het Afrikaans met het Nederlands blijft mengen").

deurmekaarspul

chaos

deurentyd(s)

steeds

die

de, het
("Die meisiekind, die ou, die vrou, die voël, die land" = "het kleine meisje, de jongen, de vrouw, de vogel, het land").
Vgl. 'dié'

dié

die, dat (als verwijzing naar iets dat je eerder genoemd hebt)
("In Suid-Afrika koop selfs die ouderlinge op Sondag die koerant. Dié dag is by Nederlandse christene egter by uitstek die dag van rus en geloof.")

dié: dit is ~ dat...

daarom
("Vandag sal dit mooiweer en warm wees. Dit is dié dat ek 'n sambreel saamgebring het." = Vandaag zal het zonnig en warm zijn. Daarom heb ik een parasol meegebracht.")

Die Baai (gemeenz.)

Port Elizabeth

Die Kaap (gemeenz.)

Kaap de Goede Hoop

Die Paarl (spr. 'die pêrel')

Paarl (dorp in de Westkaap, vernoemd naar de ronde, glinsterende heuvel op het gemeentelijke grondgebied)

dier

beest, dier

dik

dik (v. muren, enz); vol (na gegeten te hebben)
("Wil jy nog aartappels?" "-Nee, ek is dik, dankie")

dikwels

vaak, dikwijls

dinee

diner
(vgl. ete)

dinkskrum

denktank

disnis

duizelig, erg ver heen, 'lam', 'gek', etc.
("ek skrik/lag my disnis!" = ik schrik/lach me rot! "Ek hardloop my disnis" = ik ren tot ik een ons weeg. / "Ek eet my disnis" = ik eet me lam/gek/ etc, etc.)
Vgl. 'boeglam', 'deurmekaar'

doek(ie)

doek; luier

dog / gedog

dacht / gedacht / vermoeden gehad hebben

dogter

(jong) meisje, dochter

dolosgooi

waarheidszegging door op de grond gegooide botjes te bekijken

dom-astrant, domastrant

eigenwijs en brutaal

domkrag

krik

donderstorm

onweer

donga

droge beekbedding, diepe sloot, diepe gleuven en gaten in grond door erosie of heftige regenval
(soms worden zulke gleven en gaten in de grond 'geute' genoemd)

donkie

ezel

donkiewerk

sleurwerk

donner

zn. donder, deugniet, snuiter, (geen) zier; ww slaan, rammen, vallen ('donderen'); tussenw verdomd, verdomme
("Ek gee geen donner om nie" = Het kan me geen donder/zier schelen / "Hoor die donner in die lug." = Hoor de donder in de lucht / "Waar is die donner nou?" = Waar is die snuiter nou?

dood - dooie

dood - dode

doodmaak

doden, vermoorden

doodtrek

doorstrepen

door

dooier
(vgl. 'deur')

doos (plat)

idem, sukkel, halve gare, enz.
("Jou doos!" = Jij Sukkel!)

dop

neut, borrel; dop
(vgl. 'regmakertjie', 'sopie', 'neut' en 'voggies'

dophou

in de gaten houden

Dopper

lidmaat van de Nederduitsch Gereformeerde Kerk

doring

doorn; 'geweldenaartje'
("Jou doring!" = Je bent een engel! / Wat een geweldenaar! / Goed van jou!)

doringboom

'doornboom' (meestal bomen van het geslacht Acacia e.d.)

doringdraad

prikkeldraad

dorp

dorp, gemeente, woonplaats
Opm.: Bij het invullen van formulieren wordt niet altijd naar woonplek gevraagd, maar naar dorp. Dit betekent in dit geval hetzelfde.

douvoordag

voor dag en dauw
Vgl. 'kniediepvoordag'

draad trek (plat)

zich aftrekken

draadsitter

iemand die geen kant kiest

draai

zn.bocht, draai; ww.draaien

draai loop

toilet bezoeken
("Moenie in die bos draai loop nie." = Niet je behoefte in het bos doen)

draai maak

bezoeken
("Kom maak gerus 'n draai as jy in Suid-Afrika is.")

draf

hardlopen; joggen

drif

doorwaadbare plaats in de rivier

drip

infuus

droesel

droesem

droë vrugte

gedroogde vruchten

dronk

dronken; (zn.) dronk

dronkgat (plat)

dronken, bezopen

dronkslaan

verbijsteren

droogmaak

verbrouwen

droogskoonmaker

stomerij

druip

druppelen; zakken (voor examen)

druiwe

druiven

druiwekorrel

druif

druk

zn. stevige omarming; ww. stevig omarmen (Eng. 'to hug')

drukkie

korte omarming ter hartelijke begroeting

Opm.: In Zuid-Afrika omarmt men elkaar aldus vaker dan in de Nederlanden; bij een weerzien of een afscheid voor langere tijd omarmen mannen vrouwen en vice versa (bekenden, vrienden, verre familie) elkaar, ook als er geen heftige emoties bij komen kijken.

drukspyker

punaise
(Vgl. 'duimspyker')

drumpel

drempel, dorpel

duet

twee huizen onder een kap

duiker

duiker: zeer kleine antilope (van het geslacht Cephalophus)

duikweg

tunnel, viaduct

dryf

besturen (auto, paardenwagen); drijven; (be-)drijven
("'n Besigheid dryf" = Een zaak drijven)

duimgooi/duimry

liften

duimspyker

punaise

duitse masels

rode hond

duskant

deze kant, deze zijde; aan deze kant, aan deze zijde
("Duskant het ons nie sulke probleme nie" = Aan deze kant (van de oceaan) hebben we niet zulke problemen / "Duskant die rivier." = Aan deze kant van de rivier.)
(vgl. 'anderkant', 'oorkant')

duvet

dekbed

duwweltjie, dubbeltjie

doorgaans twee plantensoorten (Emex australis en Tribulus terrestris) die in het gras groeien en stekelige, harde vruchten hebben die, wanneer erop getrapt, in voeten en poten blijven zitten (zeer pijnlijk)

dwelmmiddels

drugs

dwelms

drugs